Czym jest ropień zęba?
Ropniem nazywamy komorę wypełnioną ropą i otoczoną tkankami. Ropienie mogą występować praktycznie w całym naszym organizmie, np. wątrobie, płucach, mózgu, na języku oraz zębach. Treść ropna, znajdująca się w komorze, składa się z obumarłych tkanek, komórek bakteryjnych oraz komórek układu odpornościowego. Ropień zęba powstaje w wyniku ostrego procesu zapalnego tkanek okołowierzchołkowych zęba.
Ze względu na nasilenie objawów chorobowych wyróżnia się trzy rodzaje ropni zębowych:
- Ropień okołowierzchołkowy jest pierwszą fazą choroby, w której stan zapalny ogranicza się do tkanek okołowierzchołkowych. Pacjent odczuwa silny, pulsujący ból, który nasila się w pozycji leżącej, pod wpływem zmian temperatury oraz podczas nagryzania. Ból może promieniować do ucha, szczęki lub szyi. Czasami pojawia się obrzęk i zaczerwienienie dziąseł. Typowym objawem ropnia okołowierzchołkowego jest uczucie wysadzania zęba z zębodołu.
- Ropień podokostnowy jest najostrzejszą fazą zapalenia. Wysięk ropny przedostaje się przez kość wyrostka zębodołowego i dochodzi do odwarstwienia okostnej. Pacjent odczuwa dużo silniejszy, promieniujący również na inne zęby ból. Dziąsło jest mocno zaczerwienione oraz często obrzęknięte. Tej fazie zwykle towarzyszy lekko podwyższona temperatura ciała.
- Ropień podśluzówkowy jest ostatnim stadium rozwoju ropnia. Powstaje, gdy wysięk ropny przebija się przez kość wyrostka zębodołowego i okostną pod błonę śluzową. Często dochodzi do samoistnego uwolnienia wydzieliny ropnej do jamy ustnej, czemu towarzyszy nieprzyjemny zapach i posmak w ustach. W tej fazie pacjent odczuwa natychmiastową ulgę w odczuwaniu bólu, ale obrzęk dziąsła się zwiększa. Gorączka nadal się utrzymuje. Pęknięcie ropnia nie oznacza, że wyzdrowieliśmy, proces zapalny nadal zachodzi i może się rozprzestrzeniać.
Wśród objawów towarzyszącym tej dolegliwości wymienić można również: wrażliwość zębów, obrzęk węzłów chłonnych na szyi i pod szczęką, dreszcze oraz zaczerwienienie i obrzęk twarzy,
Ropnie zębów mogą rozwijać się w przedsionku jamy ustnej, na podniebieniu lub od strony językowej.
Jak powstają ropienie?
Ropnie zębowe powstają głównie w wyniku nieleczonej próchnicy oraz zapaleń przyzębia. Gdy próchnica wnika w głąb zębiny, bakterie coraz liczniej przedostają się do miazgi, w której bez problemu mogą się rozwijać produkując toksyny. Zakażenie miazgi rozprzestrzenia się najpierw do kanałów korzeniowych, a następnie do tkanek okołowierzchołkowych zęba powodując ostre, ropne zapalenie tych tkanek, w wyniku którego powstaje ropień zęba.
Nieszczelności między wypełnieniem, a ścianą zęba, przez które drobnoustroje mogą wnikać w głąb zęba, również mogą być przyczyną rozwoju ropienia.
Do zakażeń miazgi skutkujących rozwojem ropnia zęba może dojść również w wyniku obnażenia miazgi podczas opracowywania ubytku próchnicowego lub złamania korony zęba. Zdarza się, że ropnie są powikłaniem leczenia endodontycznego. Różne urazu mechaniczne bądź chemiczne również mogą skutkować ropnym stanem zapalnym.
Ropne zapalenie tkanek okołowierzchołkowych rozwija się najczęściej w wyniku infekcji bakteriami z rodzajów: Streptococcus, Fusobacterium, Parvimonas, Porphyromonas, Dialister, Prevotella, i Treponema.
Jak leczyć ropień zęba?
Ropnie zęba należy leczyć u dentysty. Domowe sposoby jedynie łagodzą objawy, nie są skuteczną metodą wyleczenia chorego zęba. Środki przeciwbólowe i przeciwzapalne oraz różnego rodzaju ziołowe płukanki, które mają zmniejszyć widoczny obrzęk dziąseł, naprawdę nie rozwiążą problemu. Nie należy również samodzielnie przebijać widocznego ropnia w celu usunięcia nagromadzonej ropy. Obserwując u siebie już pierwsze niepokojące objawy związane z bólem zęba, należy jak najszybciej udać się do dentysty. Szybka reakcja zapobiegnie rozwojowi choroby, zaoszczędzimy sobie również zbędnego bólu, a leczenie zapewne będzie tańsze. W przypadku rozwijającego się ropnia zęba, zwlekanie z wizytą u dentysty tylko pogarsza sprawę.
W leczeniu ropni zębowych podstawą jest usunięcie nagromadzonej ropy oraz wygaszenie stanu zapalnego. Przed rozpoczęciem leczenia lekarza może wykonać zdjęcie rentgenowskie, by sprawdzić czy infekcja się rozprzestrzeniła także na inne obszary.
W przypadku ropnia okołowierzchołkowego ropę często udaje się odprowadzić podczas leczenia kanałowego. W trakcie, którego lekarz usunie chorą miazgę i oczyści kanały, a następnie je wypełni i odbuduje koronę zęba. W niektórych przypadkach ząb jest tak uszkodzony, że niestety konieczna jest jego ekstrakcja lub resekcja wierzchołka chorego korzenia.
Gdy ropień rozwinie się do stadium podokokostnowego lub podśluzówkowego, dentysta w znieczuleniu ogólnym nacina ropień, by wydzielina mogła swobodnie wypłynąć, aż do wygojenia zmiany. Niekiedy konieczne jest mechaniczne odsączenie nagromadzonej ropy. Czasami konieczne jest założenie drenu lub sączka w zmianie, by nie doszło do zamknięcia odpływu ropy i nawrotu choroby. Po spuszczeniu wydzieliny ropnej, dentysta oczyszcza chory obszar solą fizjologiczną.
Jeśli dojdzie do pęknięcia ropnia zanim trafimy do dentysty, nie powinniśmy rezygnować z wizyty. Lekarz oczyści zainfekowany obszar oraz wyleczy ząb, który był przyczyną rozwoju ropnego stanu zapalnego. Ponadto upewni się, że infekcja nie rozprzestrzenia.
Leczenie ropnia zęba często wspomaga się antybiotykoterapią, zwłaszcza gdy pacjent ma osłabiony układ odpornościowy lub infekcja rozprzestrzeniła się poza obszar ropnia.
W profilaktyce ropni bardzo ważna jest prawidłowa higiena jamy ustnej oraz regularne wizyty u dentysty. Pozwolą one na wyleczenie chorobowych zmian, zanim zdążą porządnie się rozwinąć. Dzięki temu zachowamy zdrową miazgę zębową, która stanowi barierę przed infekcją bakteryjną. Chcąc zapobiec rozwojowi ropnia powinniśmy dbać o to, by próchnica nie zaatakowała naszych zębów. Można ro robić nie tylko poprzez mycie zębów, ale także nitkując przestrzenie między zębowe nićmi dentystycznymi czy usuwając płytkę nazębną oraz kamień. Także nasza dieta ma wpływ na rozwój próchnicy, ta uboga w węglowodany jej nie sprzyja.
Możliwe powikłania ropnia zębowego
Nieleczony ropień zęba stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia. Powikłania ropnia mogą objąć inne części głowy, szyi, a nawet mózg. Stan zapalny wywołujący ropień może rozprzestrzenić się do okolicznych i odległych narządów, obejmując między innymi: ozębną, kość gąbczastą, kość zbitą, zatoki przynosowe, śluzówkę jamy ustnej, tkankę podskórną i skórę. Powikłania związane z ropniem są szczególnie niebezpieczne w obrębie twarzoczaszki, gdzie może dojść do zapaleń tkanek miękkich, zapaleń kości szczęk, żuchwy i oczodołów. W skrajnych przypadkach w wyniku ropnego stanu zapalnego dochodzi do zapaleń śródpiersia, ropnego zapalenia opon mózgowych czy sepsy.
Podsumowanie
Ropnie zębowe są bardzo nieprzyjemną dolegliwością i wiążą się z uciążliwymi zabiegami dentystycznymi. Jednak bez wizyty u dentysty ich nie wyleczymy. A nieleczone ropnie powodują nie tylko ból, ale stanowią zagrożenie dla naszego zdrowia. W przypadku ropni, jak również i innych chorób zębów, najlepiej jest zapobiegać ich powstaniu. Dbanie o higienę jamy ustnej oraz regularne wizyty kontrolne u dentysty pozwolą nam cieszyć się silnymi, zdrowymi zębami przez długie lata.
Literatura
- Burczyńska A. i in., Ropień tkanek okołowierzchołkowych- etiologia, patogeneza i epidemiologia. Przegląd epidemiologiczny. 2017, 417-429.
- Piekoszewska-Ziętek P. i in. Infekcje zębopochodne – przegląd piśmiennictwa. Nowa Stomatologia 2016, 21,2.
- https://www.healthline.com/health/abscessed-tooth